Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam59
Toplam Ziyaret590983
Kitap Tanıtım Köşesi

Şeyh-Zade Atayi Divan'ı
Doç. Dr. Filiz Meltem Erdem Uçar

Bir dilin kökenini, söz varlığını içeren kitaplar, sözlükler, o dilin kuşaktan kuşağa aktarılmasında en önemli görevi üstlenen belgelerdir! Doç. Dr. Filiz Meltem Erdem Uçar tarafından Şeyhzâde Atâyî’nin Dîvân’ı üzerine yapılmış, toplam iki ciltten oluşan bu çalışmanın birinci cildi “İnceleme”, “Metin”, “Tıpkıbasım”, ikinci cildi ise “Bağlamlı Dizin” ve “İşlevsel Sözlük” içermektedir!

Internet’te hakkında yok denecek oranda bilgi* bulunan, Çağatay Edebiyatı temsilcilerinden Şeyhzâde Atâyî’nin bilinen tek eseri, biri kaside**, 259’u da gazel*** olmak üzere, toplam 260 şiirden oluşan Dîvân’dır. Dîvân’ın günümüzde sadece bir örneği var, o da Rusya’da, Saint Petersburg Asiatic Museum, diğer bir adıyla “Doğu Bilimleri Müzesi”ndedir.

*** Çağatay Edebiyatı şairlerinden Şeyhzâde Atâyî᾿nin hayâtı hakkında yeterli bilgi yoktur. XV. yüzyıl Özbek şairi, yazarı, dilbilimcisı ve ressamı Nizamüddin Ali Şîr Nevaî’nin “Mecalisü᾿n-Nefâyis” ve “Muhakemetü᾿l-Lugateyn” adlı eserlerinde Atâyî hakkında çok az bilgi yer almaktadır! Bilgi kaynağı: “academia.edu

** Kaside, önce Arap edebiyatında görülen daha sonra Türk edebiyatına geçen bir nazım şeklidir

* Gazel, Türkçe Divan edebiyatının en yaygın nazım şeklidir

Gazel aşk, sevgi konularında, kaside övgü amaçlı yazılır.

Şeyhzâde Atâyî’den bir Gazel

Sevgilinin boyunu servi ağacına benzetmek halka adet oldu,

fakat, irem bahçesinin fidanı ile adi küçük bir devin ne alakası var!

Güzellik ülkesini sevgi ve vefa ile fethettin ki,

güzellik ülkesi padişahın adalet ve ihsanı ile bâkî kalır!

Şeyh-Zâde Atâyi Divâ

Doç. Dr. Filiz Meltem Erdem Uçar

Karahanlı ve Harezm Türkçelerinin devamı olarak Timurlular devrinde zengin bir yazı dili hâline gelen Çağatay Türkçesi, ilk eserlerini XV. yüzyıl başlarında vermeye başlayıp Nevâyî ile klasik şeklini almıştır. Bilime ve sanata önem veren, şair, sanatçı ve bilim adamlarını saraylarında himaye eden bir anlayışın hüküm sürdüğü ortamda oluşturulan bu eserler, klasik Çağatay edebiyatının oluşumuna zemin hazırlamıştır.

Çağatay edebî dilinin şekillenmesinde önemli katkıları olan şairlerden biri de Atâyî’dir. XV. yüzyılın ilk yarısında açık, anlaşılır bir dille kaleme aldığı Dîvânı’nda klasik edebiyatın zenginliklerini, mazmun ve inceliklerini ustalıkla işleyen şair, geleneksel halk kaynaklarından da yararlanmış; halkın yaşam tarzını, duygu ve düşünce dünyasını yansıtan atasözü, deyim ve halk söyleyişlerine yer vermiştir.

Atâyî’nin Dîvân’ının dil özellikleri ve söz varlığı bakımından incelendiği bu çalışmanın Türklük bilimi alanına katkı sunacağı düşünülmektedir.

ISBN 6057898456

Şiirlerle Şenlendik - 26. Bölüm

ŞİİRLERLE ŞENLENDİK - 26. BÖLÜM

"Şiirlerle Şenlendik" adlı yazı dizimizin 26. bölümünü
siz ziyaretçilerimize sunmanın kıvancını yaşıyoruz!
kosektas.net

Şair Dr. Salim ÇELEBİ

29 Mayıs 2015, Cuma

Şiirlerle Şenlendik, 26 - Çağlayan

1970’li yılların sonunda, bir arkadaşım sayesinde, İstanbul Harbiye Şehir Tiyatrosunda, 250 kişilik özel bir sunumda izleme şansım oldu Ruhi Su’yu.
 

Soyadı su, ama sesi bir çağlayanın suyu… Niagara Şelalesi sanki! Saz halinden memnun, söz keyifli; Ruhi Su’nun ellerinde ve sesinde…

Sazını ve sesini duymadan da sadece yüzüne bakarak, hangi parçayı sunduğunu anlayabilmek olanaklı. O kadar içselleştirmiş ki sunduklarını; yaşıyor, yaşatıyor o anda…

Hayatı boyunca savaşsız, sömürüsüz bir Dünya için mücadele etti Ruhi Su. Mazlumun ve yoksulların yanında oldu; türküleri ve şiirleriyle. Kansız kurulan bir sofra, hakça paylaşım ve varlık nedenimiz toprak; ne güzel dile getirilmiş aşağıdaki dizelerinde.

SERHAT TÜRKÜSÜ

Ne murdar öldüler 
Ne Müslüman oldular. 
Kılıçsız, kalkansız 
Bir sofra kurdular 

Zeytin zeytini getirdi 
İncir inciri getirdi, 
Şerbeti üzüm getirdi 
Her biri bir şey getirdi. 
Kimi meyvesini canım, 
Kimi gölgesini getirdi. 

Ne dört yüz arslana borçluyuz 
Ne Şehmuz Aslan’a. 
Ilgınlara, sazlara borçluyuz 
Biz bu toprakları. 
Bir de yavşana. 

Çocukluk yıllarını önce yoksul bir ailenin yanında, sonra da öksüzler yurdunda geçirerek yetişmiş bir sanatçı.

Mektepli aynı zamanda: Konservatuar mezunu.

Öğretmen, müzisyen, araştırmacı, arşivci, şair; dört dörtlük bir sanatçı yani.

Serdarı halimiz böyle n’olacak?/ Kısa çöp uzundan hakkın alacak.”  dizelerini içeren türküyü söylemesi nedeniyle, radyodaki işine son verilen bir sanatçı.

Büyük ozanın “Irmak” adlı aşağıdaki şiiri, derinden etkilendiğim şiirlerden biridir:

Doğa, ancak bu kadar güzel dillendirilebilir…

Köken, ancak bu kadar güzel anlatılabilir…

Sağduyuya davet, ancak bu kadar güzel yapılabilir…

Savaşa karşı bilinç; ancak böyle olumlu yollarla geliştirilebilir.

IRMAK

Ağaç demiş ki baltaya:
“Sen beni kesemezdin ama
Ne yapayım ki sapın benden.”
Bak su ağacın bilincine sen!
Ölen ben, öldüren benden.

Bunca analar ağlayıp durur da
Akıp gider gelinciklerden
Kör müdür, sağır mıdır bu ırmak?
Ölen ben, öldüren benden.

Her yerde böyle olmuş bu:
Önce dağa- taşa, ağaca söyletmiş halk.
Sonunda sabahın bir yerinden
Uyanıp kalkmış ayağa ırmak:
Ölen ben, öldüren benden. 
   
         


Şiir Tanıtım Köşesi


Vahdettin ŞEN - 1953 Köşektaş doğumlu. İlköğrenimini köyünde, ortaöğrenimini ilçesi Hacıbektaş'ta, öğretmen okulunu Kırşehir'de okudu. Emekli öğretmendi. Yazdığı şiirlere tüm Köşektaşlıların ortak duygularını yansıttı. Büyük bir duygu, anlam ve içerik yoğunluğu vardır şiirlerinde. Köşektaş’ı ve insanını, arı ve berrak, anlaşılır ve özgün bir dille anlattı. Onu, 6 Aralık 2009'da kaybettik, özlemle anıyoruz!


Boşa Geldik

Yararımız olsun yurda
Çalışmaya işe geldik
Mevsimler karışmış burda
Yaz beklerken kışa geldik.

Heycandan çarpıyor yürek
Verdiler bir kazma kürek
Çantalarda peynir ekmek
Köyden koşa koşa geldik.

Söylenen her söze kandık
Burada hayat güzel sandık
Çok çalıştık az kazandık
Alta düştük tuşa geldik.

Kimi dağıttı yuvayı
Kimi yitirdi davayı
Kimisi aldı havayı
Biz buraya boşa geldik.

Bilmem niçin nasıl niye
Çocuklar gelmez haneye
İşten çıkıp meyhaneye
İçtik içtik coşa geldik.

Ne gündüzü ne gecesi
Okunmaz yazmaz hecesi
Her yerde duman bacası
Çok çalışıp hoşa geldik.

Her millet kendi içinde
İşte böyle bir biçimde
Yabancıların içinde
Sıralandık beşe geldik

Umudumuz yarım kaldı
Emeğimi kimler çaldı
Gurbet bizi bizden aldı
Geri döndük başa geldik.

Hayalda mı düşte miyim
Baharda mı kışta mıyım
Amele mi usta mıyım
Hayallerden düşe geldik.

Sanma devran böyle döner
Biri iner biri biner
Beyler yedi birer birer
ŞEN OZAN’ ım dişe geldik.

Vahdettin ŞEN