Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi4
Bugün Toplam59
Toplam Ziyaret590983
Kitap Tanıtım Köşesi

Şeyh-Zade Atayi Divan'ı
Doç. Dr. Filiz Meltem Erdem Uçar

Bir dilin kökenini, söz varlığını içeren kitaplar, sözlükler, o dilin kuşaktan kuşağa aktarılmasında en önemli görevi üstlenen belgelerdir! Doç. Dr. Filiz Meltem Erdem Uçar tarafından Şeyhzâde Atâyî’nin Dîvân’ı üzerine yapılmış, toplam iki ciltten oluşan bu çalışmanın birinci cildi “İnceleme”, “Metin”, “Tıpkıbasım”, ikinci cildi ise “Bağlamlı Dizin” ve “İşlevsel Sözlük” içermektedir!

Internet’te hakkında yok denecek oranda bilgi* bulunan, Çağatay Edebiyatı temsilcilerinden Şeyhzâde Atâyî’nin bilinen tek eseri, biri kaside**, 259’u da gazel*** olmak üzere, toplam 260 şiirden oluşan Dîvân’dır. Dîvân’ın günümüzde sadece bir örneği var, o da Rusya’da, Saint Petersburg Asiatic Museum, diğer bir adıyla “Doğu Bilimleri Müzesi”ndedir.

*** Çağatay Edebiyatı şairlerinden Şeyhzâde Atâyî᾿nin hayâtı hakkında yeterli bilgi yoktur. XV. yüzyıl Özbek şairi, yazarı, dilbilimcisı ve ressamı Nizamüddin Ali Şîr Nevaî’nin “Mecalisü᾿n-Nefâyis” ve “Muhakemetü᾿l-Lugateyn” adlı eserlerinde Atâyî hakkında çok az bilgi yer almaktadır! Bilgi kaynağı: “academia.edu

** Kaside, önce Arap edebiyatında görülen daha sonra Türk edebiyatına geçen bir nazım şeklidir

* Gazel, Türkçe Divan edebiyatının en yaygın nazım şeklidir

Gazel aşk, sevgi konularında, kaside övgü amaçlı yazılır.

Şeyhzâde Atâyî’den bir Gazel

Sevgilinin boyunu servi ağacına benzetmek halka adet oldu,

fakat, irem bahçesinin fidanı ile adi küçük bir devin ne alakası var!

Güzellik ülkesini sevgi ve vefa ile fethettin ki,

güzellik ülkesi padişahın adalet ve ihsanı ile bâkî kalır!

Şeyh-Zâde Atâyi Divâ

Doç. Dr. Filiz Meltem Erdem Uçar

Karahanlı ve Harezm Türkçelerinin devamı olarak Timurlular devrinde zengin bir yazı dili hâline gelen Çağatay Türkçesi, ilk eserlerini XV. yüzyıl başlarında vermeye başlayıp Nevâyî ile klasik şeklini almıştır. Bilime ve sanata önem veren, şair, sanatçı ve bilim adamlarını saraylarında himaye eden bir anlayışın hüküm sürdüğü ortamda oluşturulan bu eserler, klasik Çağatay edebiyatının oluşumuna zemin hazırlamıştır.

Çağatay edebî dilinin şekillenmesinde önemli katkıları olan şairlerden biri de Atâyî’dir. XV. yüzyılın ilk yarısında açık, anlaşılır bir dille kaleme aldığı Dîvânı’nda klasik edebiyatın zenginliklerini, mazmun ve inceliklerini ustalıkla işleyen şair, geleneksel halk kaynaklarından da yararlanmış; halkın yaşam tarzını, duygu ve düşünce dünyasını yansıtan atasözü, deyim ve halk söyleyişlerine yer vermiştir.

Atâyî’nin Dîvân’ının dil özellikleri ve söz varlığı bakımından incelendiği bu çalışmanın Türklük bilimi alanına katkı sunacağı düşünülmektedir.

ISBN 6057898456

Şiirlerle Şenlendik - 15. Bölüm

ŞİİRLERLE ŞENLENDİK - 15. BÖLÜM

"Şiirlerle Şenlendik" adlı yazı dizimizin 15. bölümünü
siz ziyaretçilerimize sunmanın kıvancını yaşıyoruz!
kosektas.net

Şair Dr. Salim ÇELEBİ

20 Şubat 2015, Cuma

Şiirlerle Şenlendik, 15 - Bu Menkûre Oldukça

1964 yılında, sınavla girmiştik Kayseri Lisesine. Kırsal kesimden gelenlerle oluşan öğrenci sayısındaki büyük artış ve 161.000 nüfuslu bir ilin tek lisesi olması nedeniyle, yetersiz kalmıştı dersliklerin sayısı.

 

 

Ünlü şair Faruk Nafiz Çamlıbel, 2 yıl kadar edebiyat öğretmenliği yapmıştı Kayseri Lisesinde. Lise son sınıf öğrencileri, 1921 yılında Sakarya Savaşına katılmış ve hepsi de şehit olduğu için, 1921 yılında mezun verememişti Lise. Bu durum nedeniyle duygulanmış ve “Kayseri Lisesi Marşı’nın sözlerini yazmıştı.

   KAYSERİ LİSESİ MARŞI

   Kayseri Lisesi'nin Nura koşan gençleri
   Güzel Anadolu’ya güneşler taşıyacak,
   Bu mefkûre oldukça azmimizin rehberi
   Cehalet boğulacak ilmi-i fen yaşayacak.

Her pazartesi okul açılmadan önce ve her cumartesi öğleyin okul kapandığında; önce okul marşımızı sonra da İstiklâl Marşını okurduk… İşin ilginci, coğrafya öğretmenimizin adı da "Mefkûre" idi. Disiplinli, notları kıt bir öğretmendi Mefkûre Hanım. Bu nedenledir ki yukarıdaki marşın sözlerini:

   Kayseri Lisesi'nin Nura koşan gençleri
   Güzel Anadolu’ya güneşler taşıyacak,
   Bu Mefkûre oldukça coğrafyadan herbiri
   Sıfırları alarak, sınıflarda kalacak.

şeklinde okurduk.

İlk ezberlediğimiz ve keyifle okuduğumuz şiirlerden biri de Faruk Nafiz Çamlıbel’in “Han Duvarları” adlı şiiri idi. Kitaplarımızda olmasa da Anadolu'nun çeşitli yörelerindeki yaşam şekillerini, yaşanan olayları ve halkın sorunlarını; Yaşar Kemal, Fakir Baykurt, Mahmut Makal, Talip Apaydın... gibi yazarlarımızın kitaplarından öğreniyorduk. Bir yaşantının şiir olarak da anlatılabileceğini "Han Duvarları" şiirinden öğrenmiştim. Anadolu'da yapılan bir gezinti ve yaşanan olaylar şiirsel bir coşkuyla anlatılıyordu. (Şiirin çok küçük iki parçası aşağıya alınabilmiştir.)

   HAN DUVARLARI

   Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı,
   Bir dakika araba yerinde durakladı.
   Neden sonra sarsıldı altımda demir yaylar,    
   Gözlerimin önünden geçti kervansaraylar...    

   Gidiyordum, gurbeti gönlümle duya duya,    
   Ulukışla yolundan Orta Anadolu'ya.    
   Gün doğarken bir ölüm rüyasıyla uyandım,
   Başucumda gördüğüm şu satırlarla yandım!

   "Garibim namıma Kerem diyorlar    
   Aslı'mı el almış haram diyorlar,    
   Hastayım derdime verem diyorlar    
   Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış'ım ben"
   Bir kitabe kokusu duyuluyor yazında,
   Korkarım, yaya kaldın bu gurbet çıkmazında.
   Ey Maraşlı Şeyhoğlu, evliyalar adağı!
   Bahtına lanet olsun aşmadınsa bu dağı! 



Yorumlar - Yorum Yaz
Şiir Tanıtım Köşesi


Vahdettin ŞEN - 1953 Köşektaş doğumlu. İlköğrenimini köyünde, ortaöğrenimini ilçesi Hacıbektaş'ta, öğretmen okulunu Kırşehir'de okudu. Emekli öğretmendi. Yazdığı şiirlere tüm Köşektaşlıların ortak duygularını yansıttı. Büyük bir duygu, anlam ve içerik yoğunluğu vardır şiirlerinde. Köşektaş’ı ve insanını, arı ve berrak, anlaşılır ve özgün bir dille anlattı. Onu, 6 Aralık 2009'da kaybettik, özlemle anıyoruz!


Boşa Geldik

Yararımız olsun yurda
Çalışmaya işe geldik
Mevsimler karışmış burda
Yaz beklerken kışa geldik.

Heycandan çarpıyor yürek
Verdiler bir kazma kürek
Çantalarda peynir ekmek
Köyden koşa koşa geldik.

Söylenen her söze kandık
Burada hayat güzel sandık
Çok çalıştık az kazandık
Alta düştük tuşa geldik.

Kimi dağıttı yuvayı
Kimi yitirdi davayı
Kimisi aldı havayı
Biz buraya boşa geldik.

Bilmem niçin nasıl niye
Çocuklar gelmez haneye
İşten çıkıp meyhaneye
İçtik içtik coşa geldik.

Ne gündüzü ne gecesi
Okunmaz yazmaz hecesi
Her yerde duman bacası
Çok çalışıp hoşa geldik.

Her millet kendi içinde
İşte böyle bir biçimde
Yabancıların içinde
Sıralandık beşe geldik

Umudumuz yarım kaldı
Emeğimi kimler çaldı
Gurbet bizi bizden aldı
Geri döndük başa geldik.

Hayalda mı düşte miyim
Baharda mı kışta mıyım
Amele mi usta mıyım
Hayallerden düşe geldik.

Sanma devran böyle döner
Biri iner biri biner
Beyler yedi birer birer
ŞEN OZAN’ ım dişe geldik.

Vahdettin ŞEN