İbrahim Özdoğan
1950 - 1984
Tartışma götürmez bir gerçek: Zaman çok çabuk akıp gidiyor. Onu durduramadığımız gibi, bizi kendi akışına sürüklemesine de engel olamıyoruz. Zaman ilerledikçe yalnızca günler değil, insanlar ve onların bıraktığı izler de yavaş yavaş görünmez hâle geliyor. Çoğu kişiden ya tesadüfen ya da ancak vefat ettiklerinde haberdar oluyoruz.
Henüz otuzlu yaşlarda kaybettiğimiz öğretmen İbrahim Özdoğan da onlardan biri. Daha hayatının baharında amansız bir hastalığa yakalanmış, bir süre mücadele etmiş ve 1984 yılının sonbaharında hayata veda etmiştir. Aradan kırk yıldan fazla bir zaman geçmiş olmasına rağmen, onu tanıyanların hafızasında bıraktığı etki varlığını hâlâ sürdürmektedir.
İbrahim Özdoğan, 1971 yılında Köşektaş Köyü İlkokulu’na atanmış, 1981 yılında görevinden ayrılmış ve bu süre boyunca Köşektaş Köyü’nün eğitim‑öğretim faaliyetlerine on bir yıl kesintisiz katkıda bulunmuştur¹.
İbrahim Özdoğan, öğreticiliği, insani ilişkileri, dostluğu ve hatırbilirliğiyle örnek bir öğretmen, örnek bir insandı. Köşektaş’ta görev yaptığı on bir yıl boyunca başarılı öğrenciler yetiştirdi².
İbrahim Özdoğan’ın Köşektaş Köyü İlkokulu’ndaki görev süreci incelendiğinde, o dönemin köydeki kültürel etkinliklerin niteliği üzerinde belirgin bir etki yarattığı görülür. Özellikle piyes, kısa oyun ve benzeri sahne etkinliklerine yönelik çalışmaları, köy halkının sahne oyunlarına olan ilgisinin artmasına katkı sağlamıştır. Milli bayramlar kapsamında hazırladığı kısa skeçler ise iki yönlü bir işlev üstlenmiştir: Bir yandan köy halkının kültürel etkinliklere olan ilgisini güçlendirmiş, diğer yandan öğrencilerin kendilerini ifade etme becerilerinin gelişimine destek olmuştur. Bu durum, İbrahim Özdoğan’ın eğitim faaliyetlerinin yalnızca sınıf içi öğretimle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda toplumsal ve kültürel yaşam üzerinde de etkili olduğunu göstermektedir.
Büyük küçük herkes tarafından sayılan ve sevilen İbrahim Özdoğan’ın genç yaşta hayata veda etmesi, özellikle annesi, kardeşleri ve yakın arkadaş çevresi için derin bir üzüntü kaynağı olmuş; bu üzüntü zaman içinde çeşitli biçimlerde ifade edilmiştir. Zaman geçse de, onun ardından duyulan özlem ve bıraktığı insani ılımanlık, Köşektaşlıların hafızasında sessiz ama kalıcı bir yankı olarak varlığını sürdürmektedir.
kosektas.net, Köşektaş Köyü Bilgisunum Sayfası
𝗗𝗶𝗽𝗻𝗼𝘁𝗹𝗮𝗿
[1] Sinan Uçar, atanma ve nakil bilgisi
[2] Celalettin Ölgün: “Köşektaş’ta Altına Bakmadık Taş Bırakmadık” adlı çalışmada yer alan, “Yel Öttürdü” adlı öyküden alınmış pasaj.
Gazap Üzümleri
"John Steinbeck"in "Gazap Üzümleri" 1939 yılında yayınlanmış klasik bir roman. Roman, Büyük Buhran Dönemi’ndeki ekonomik çöküşün “Joad Ailesi” üzerindeki etkisini canlı bir şekilde tasvir ediyor ve hem işçi sınıfının şanlı mücadelesini hem de büyük şirketlerin ve tarım endüstrisinin, kâr uğruna, emeği nasıl sömürdüklerini anlatıyor.
Büyük Buhran sırasında, Joad ailesinin, daha iyi bir yaşam sürdürebilmek için, Oklahoma'dan Kaliforniya'ya yaptığı yolculuğu keyifli bir şekilde anlatan “John Steinbeck”, yoksulluk ve sosyal adaletsizlik karşısında insan ruhunun ne denli dayanıklı olabileceğine de vurgu yapıyor.
Büyük Buhran Dönemi’nde, büyük şirketlerin göçmen işçileri sömürmesi ve yoksul yaşam koşullarına yol açması nedeniyle adaletsizlik had safhaya ulaşmıştır. “Tom Joad” liderliğinde kendilerine vaat edilen topraklara ulaşmak için Kaliforniya'ya doğru bir yolculuğa çıkan “Joad ailesi”, batıya doğru ilerledikçe, hem doğal engellerle hem de büyük şirketler tarafından kurulan tuzaklarla karşılaşır.
Steinbeck'in duru anlatımı, dönemin çaresizliğini yansıtıyor ve insan ruhunun zorluklara karşı dayanıklılığını tasvir ediyor. “Gazap Üzümleri”, Amerikan kapitalist sistemine yönelik sert bir eleştiri; göçmen işçilerin karşı karşıya kaldığı sömürüyü ve toplumda kökleşmiş derin eşitsizlikleri gözler önüne seriyor.
Joad ailesinin yolculuğu, yoksulluğun ve yerinden edilmenin insanlık dışı etkilerini ortaya koyuyor ve adaletsizlik karşısında insan onurunun ne denli erozyona uğradığını vurguluyor.
“Gazap Üzümleri”, adaletsizlikle mücadele aracı olarak örgütlü eylem ve dayanışmayı savunuyor. "Tom Joad"ın bireyci bir zihniyetten sıyrılıp örgütlü direnişe daha olumlu bakışı bu ayrıntının altını çiziyor. Haksızlığa karşı verilen mücadele sırasında göçmen işçi kamplarının oluşumu, sömürücü uygulamalara karşı direnişin ve toplumsal desteğin sembolü haline geliyor.
"Gazap Üzümleri", sadece Amerika’da değil, tüm dünya toplumları üzerinde de önemli bir etki yarattı; işçi hakları, sosyal adalet ve daha bir çok haktan mahrum bırakılan emekçilerin durumuyla ilgili tartışmaları ateşledi. Kitap, algılanan sosyalist imalar nedeniyle eleştirilere, hatta sansüre maruz kaldı.
“Gazap Üzümleri", hikaye anlatıcılığının ötesine geçen, toplumsal sorunların kalbine inen ve okuyucuları tarihin çalkantılı bir döneminde Amerikan deneyiminin sert gerçekleriyle yüzleşmeye zorlayan güçlü bir çalışma.
Gazap Üzümleri, PDF Sürümü
Britannica l English Literature
Köşektaş’ta İbramlar Güzergâhı
Bir ismin, bir hattın hikâyesi
Köşektaş’ın taşlı yollarından biri, bir topluluğun sessiz tanığıdır: Aynı adı taşıyan bir dizi insanın aynı güzergâhta yaşamış olması, belki çevrede bir ilk, belki bir rastlantı, belki de rastlantının ötesine geçen, köy kültürünün kendiliğinden oluşmuş bir mirasıdır.
Bu güzergâh, yıllar boyunca yalnızca ayak izlerini değil; sohbetleri, dayanışmaları, kederleri ve sevinçleri de taşımıştır. Bu güzergâh, yalnızca bir yol değil; bir soyun, bir geleneğin, bir köy hafızasının katman katman birikmiş izlerini barındırır. “İbram” adı, bu hatta yankılanan seslerin, kapı önlerinde edilen sohbetlerin, harman yerinde paylaşılan ekmeğin ve komşuluk hukukunun ortak paydasıdır. Aynı adı taşıyan bu insanlar, birbirlerinden bağımsız hayatlar sürseler de, isimleriyle bu hattın dokusuna işlenmişlerdir.
İbramlar Güzergâhı Üzerindeki İsimler
Her biri kendi hikâyesiyle, lakabıyla, ailesiyle ve yaşanmışlıklarıyla bu hattın bir parçası olmuş; kimi bir anısıyla, kimi bir sözüyle, kimi de sessizliğiyle hafızalarda yer etmiştir:
• Kör İbram (Sol Koca) – hattın en yaşlısı; yılların bilgeliğini taşıyan.
• Sohununoğlu İbram – bir soyun devamı; babasının adıyla anılan.
• Tahavit İbram – uzak diyarlardan gelip bu hatta yerleşen; adıyla farklılık taşıyan.
• Aşçı İbram – aşçılığıyla hatırlanan, yemeklerin lezzet ustası.
• Hacıhasanınoğlu İbram – bir soyun devamı; babasının adıyla yaşayan.
• İlle İbram – kararlılığıyla bilinen; sözünden dönmeyen.
• Topal İbram (Hacı Ethem) – bedeniyle değil, yüreğiyle yürüyen; direnciyle anılan.
• Süleyman’ın İbram – babasının gölgesinde büyüyen; aile bağlarıyla tanınan.
• Hacı Hakkı’nın İbram – bir soyun devamı; babasının adıyla anılan bir başka halka.
• Gülü’nün Halibram – annesinin adıyla anılan.
• Omarça’nın Zekiye’nin İbram – iki kuşağın izini taşıyan; aile hafızasının yürüyen parçası.
• Yaab’ın İbram – sessizliğiyle, derinliğiyle hatırlanan; az konuşup çok dinleyen.
• Çakmak’ın İbram – hattın en genç karakteri; geleceğe dair umudu temsil eden.
• Hacıbekir’in Yusuf’un İbram – üç kuşağın birleştiği bir isim; soy zincirinin güçlü halkası.
• Şakir’in İbram – hattaki son şahsiyet; iyilikseverliğiyle, yardımseverliğiyle bilinen.
Bu isimler, bir araya geldiklerinde yalnızca bir liste oluşturmaz; bir köyün sosyal dokusunu, komşuluk ilişkilerini, lakap kültürünü ve hafızasını görünür kılar.
Tesbit ve Nakil
Bu isimler, yalnızca bir kayıt değil; bir hattın belleği, bir köyün kendi kendini anlatma biçimidir.
Tesbit eden: Kazım Çavuş
Genişleten ve nakleden: Necaşi Güneş
Onların dikkatli gözlemi ve titiz aktarımı sayesinde, bu güzergâh artık yalnızca bir yol değil; geçmişi bugüne taşıyan bir anlatı, bir topluluk hafızası, bir kültürel izlek hâline gelmiştir.
kosektas.net, Köşektaş Köyü Bilgisunum Sayfası